استانداردها

در زمينه مهندسي نرم افزار، مجموعه هاي متعددي از استانداردهاي بين المللي تهيه و منتشر شده است، که هريک مفروضات و دامنه کاربرد خاص خود را دارند. از جمله معروفترين اين استانداردها مي توان به نمونه هاي زير اشاره کرد:

شرکت هزاره سوم در راستاي اهداف اصلي خود مجموعه اي از اينگونه استانداردها را در زمينه استانداردهاي مديريت , فني و مهندسي و کيفيت در پروژه هاي مختلف بکار مي گيرد. در اين راستا سعي بر آن شده ضمن عدم وابستگي به متدولوژي خاص و اندازه پروژه، تطابق با استانداردهاي بين المللي و در نظر گرفتن شرايط بومي لحاظ گردد.

استانداردهاي مديريتي
استانداردهاي مديريتي مجموعه اي از اصول، ضوابط و روش هاي مديريتي را در روند اجراي پروژه هاي نرم‎افزاري تعيين مي‎کنند و فعاليت‎هاي لازم جهت دستيابي به اهداف کمي و کيفي مديريت در پروژه هاي نرم‎افزاري را مشخص مي‎نمايد.
از جمله اين استانداردهاي مديريتي مي توان به استاندارد طرح مديريت پروژه و استاندارد طرح مديريت پيکربندي اشاره نمود.
استاندارد طرح مديريت پروژه (Project Management Plan)
طرح مديريت پروژه (PMP) سندي است که اصول، ضوابط و روش هاي مديريت يک پروژه نرم‎افزاري را تعيين مي‎کند. اين طرح فرآيندهاي فني و مديريتي پروژه را تعيين کرده و فعاليت‎هاي لازم جهت دستيابي به اهداف پروژه را مشخص مي‎نمايد.
هدف اصلي از تهيه PMP اطمينان از اين نکته است که همه عناصر درگير در پروژه ديد واحدي از اهداف، مراحل، سازماندهي ، و رويه‎هاي فني و مديريتي پروژه کسب کرده‎اند و تلاش همه اين عناصر در جهت دستيابي به اهداف پروژه هماهنگ و همسو شده است.
طرح مديريت پروژه، در واقع طرح جامع يک پروژه است، به اين معني که همه طرح ها و استانداردهاي پروژه بايد درآن مورد اشاره و ارجاع قرار گيرد.
استاندارد طرح مديريت پيکربندي (Configuration Management Plan)
طرح مديريت پيکربندي به منظور مشخص کردن فعاليت‎هاي لازم در فرآيند مديريت پيکربندي پروژه تهيه مي شود. اين طرح فعاليت‎هاي الزامي مديريت پيکربندي پروژه را مشخص کرده و مسئوليت و چگونگي انجام هر يک را تعيين مي‎نمايد. همچنين نحوه ثبت، نسخه برداري و نگهداري سوابق پيکربندي ابزارها و فرآورده‎هاي پروژه در اين طرح مشخص مي شود.

استانداردهاي کيفي
هدف اين استانداردها فراهم سازي يک چهارچوب عملي براي مديريت کيفيت توليد نرم افزار از طريق توسعه روالهاي مؤثرتر در سيستم هاي مديريت کيفيت است. در دنيا رويه هاي شناخته شده تضمين کيفيت در حوزه نرم افزار حدود 4 الي 5 مورد هستند که نهايتا“ منشأ آنها به يکي از دو رويه معتبر ESI CMM با منشأ آمريکايي و يا ISO9001/TICKIT با منشأ اروپايي (انگليسي و سوئدي) مربوط مي شود.
امروزه سري استانداردهاي مديريت کيفيت ISO9000 مرجع شناخته شده اي در الزامات و راهنماهاي سيستم هاي مديريت کيفيت در اکثر سازمانها است همچنين استاندارد TickIT بر مبناي استاندارد ISO9001 با هدف اصلي تشويق توسعه دهندگان سيستم هاي نرم افزاري در شناخت موضوعات ذيل تعريف شده است:

•  تعريف کيفيت در فرايند توليد نرم افزار
•  روش دستيابي به کيفيت
•  روش بهبود مداوم سيستم هاي مديريت کيفيت

متدولوژي ها

متدولوژي RUP
فرآيند توليد و توسعه نرم افزار، يک چارچوب عمومي است که براي کليه پروژه ها صرف نظر از اندازه و ميزان پيچيدگي آنها ، بستر مناسبي و يكپارچه اي براي پياده سازي فراهم مي آورد.
در مدل فرآيند توليد و توسعه نرم افزار، مرحله بندي و تجزيه اين فرآيند به مراحل کوچکتر، و مشخصات هرمرحله، مطابق با متدولوژي منتخب براي اجراي پروژه تشريح مي گردد. فرآيندهاي توليد و توسعه درهر پروژه نرم افزاري بسته به متدولوژي و مدل فرآيند انتخابي متفاوت است.

 

RUP برپايه يک متدولوژي شئي گرا و بر اساس زبان UML از يک مدل چرخشي و تکاملي تبعيت مي کند. در يک متدولوژي تکراري براي منطبق کردن کامل محصول بر نياز ها در هر تکرار تمام مراحل انجام يک پروژه به صورت خطي انجام مي شود و در هر تکرار ميزان توجه به هر يک از اين فعاليت ها متفاوت خواهد بود.
از اين متدولوژي به عنوان اساسي ترين چارچوب توليد و توسعه نرم افزار در پروژه هاي محوله استفاده مي شود.

متدولوژي CDM
CDM يک روش کامل براي ارائه راه حلهاي کاربردي کامپيوتري در چرخه حيات است و راهنمايي براي توليد موفق سيستمها مي باشد.
CDM آن دسته از عمليات ها و پروسه هايي را که توسط Applicationهاي خودشان حل نمي شود را خطاب قرار مي دهد. نسخه دوم CDM داراي 2 رويکرد اصلي است:

•  CDM Classic
•  CDM Fast Track

هرچند دو روش، تمام قسمت هاي چرخه توسعه سيستم را پوشش مي دهند ولي با اين حال از ديدگاه مديريتي کاملا متفاوت هستند. CDM کلاسيک روش مستقيمي است در جهت اينکه بين فازها تمايز مستحکمي ايجاد نمايد ولي CDM Fast Track روشي براي توسعه سريع نرم افزار بر مبناي DSDM(Dynamic Systems Development Method)يا روش توليد سيستم هاي دايناميک مي باشد که بوسيله نمونه سازي، توليد و ارائه تکراري افزايش، جعبه زمان، اولويت بندي و در راستاي هدف مشخص مي شود. همچنين استانداردهاي CDM و راهنما که شامل جزئيات راهنمايي و استاندارد هايي براي استفاه از ابزار Oracle ميباشد را در بر دارد.

متدولوژي XP
متدلوژي XP برخلاف ساير متدلوژي ها روش پيچيده اي را براي طراحي كل سيستم آنهم در ابتداي پروژه پيشنهاد نمي كند. بلكه پيشنهاد XP سادگي طراحي است. در XP نياز به آن نيست كه كل سيستم را در ابتدا طراحي و شبيه سازي كنيم بلكه هر بخش از سيستم را در موقع نياز بايد طراحي كرد. متدولوژي XP علاوه بر آنكه طراحي ساده را پيشنهاد مي كند، استفاده از ابزار هاي ساده را نيز براي طراحي مناسب تر مي داند.
يكي از مهمترين نكاتي كه متد XP در طراحي مطرح مي كند اين است كه بخش هايي را كه امروز به آن نيازي نداريد طراحي نكنيد و اينكه اگر بخشي از طراحي پيچيده بود آن را با يك طراحي ساده تر جايگزين كنيد.

 

نماي كلي چرخه بازخورد در روش XP

مهارتها

به طور کلي تواناييهاي يک تيم نرم افزاري از مجموع تواناييهاي فني تک تک افراد و توان مديريتي تيم و استفاده از منابع موجود رقم مي خورد. پروسه توليد موفق نرم افزار و توليد و توسعه سيستم هاي اطلاعاتي موجود در مقياس کلان(Enterprise Applications )، مهارتها و دانش فني خاصي را ميطلبد. از ويژگيهاي تيم هاي شركت هزاره سوم ميتوان به موارد زير اشاره کرد:

•  داشتن دانش فني به روز و تسلط بر متدولوژي هاي نوين شيء گرا مانند RUP و بالغ شده آن USDP
•  بکارگيري معماري هاي چند لايه (n-Tire)
•  استفاده از بانک هاي اطلاعاتي پيشرفته مانند SQL Server، Oracle
•  استفاده از تکنولوژي هاي مقياس کلان مانند J2EE و.NET
•  تجربه انجام موفق در شناخت، طراحي، تحليل، پياده سازي و نصب سيستم هاي گوناگون در ايران و دبي

با توجه به گستردگي دانش فني مورد نياز و همچنين پيچيدگي توليد اين گونه سيستم ها، ميزان سابقه کاري تيم توليد کننده در اين زمينه، تسلط آنها بر ويژگيهاي مساله (Business Domain) و شناخت آنها از نيازهاي کاربران در موفقيت تيم بسيار موثر است. با اين وجود تعداد شرکتها، تيم ها و افراد متخصصي که مهارت و تجربيات بالا را در توليد اين سيستم ها در کشور داشته باشند چندان زياد نيست. تيمهاي شركت هزاره سوم از تجارب و توانايي هاي زير برخوردار هستند:

معماري سازماني:

•  FEAF
•  ZACHMAN
•  TOGAF

معماري سيستم:

•  J2EE
•  Microsoft.NET

تكنولوژيهاي مورد استفاده:

•  XSL
•  XPath, XQuere
•  (XML Messaging and Web Services(SOAP,…

برنامه نويسي سيستمي:

•  Network and Network Security
•  Windows API
•  Linux programming

توسعه سيستمهاي سازماني:

•  BEA WebLogic Developer
•  Rational Rapide Developer

ابزارهاي پياده سازي:

•  JBOSS
•  Apache Tomcat
•  Oracle Application Server
•  Microsoft C#.NET
•  Microsoft VB.NET
•  Microsoft ASP.NET
•  J2EE
•  J2ME
•  PHP

پايگاههاي اطلاعاتي:

•  Oracle
•  SQL Server
•  PostgreSQL
•  MySQL

مديريت اسناد:

•  Rational ReQuiste Pro
•  H3DMS